نقل‌كنندهء اين تفسير و كسى كه از او نقل شده هردو آگاه به زبان عربى و فصاحت و آشناى به لغت عربىاند . بنابراين ، اگر اين مورد و مورد قبلى به‌عنوان دو معناى حقيقى ثابت نشدند معناى مجازى خواهند داشت كه دايره‌اش گسترده و بستگى به نقل ندارد هر چند روايتى آن را مورد تأييد و تأكيد قرار دهد . 4 - سخن امام عليه السّلام در آن‌جا كه فرمود : « و رجّع بالقرآن صوتك » استعارهء تبعى و مقصود از آن صرفا زيباسازى صدايش باشد چنان‌كه زيبا ساختن صدا ، نتيجه و حاصل گرداندن صدا در گلوست . گويى امام عليه السّلام فرموده است : صدايت را با قرائت قرآن به‌گونه‌اى زيبايى بخش كه شبيه گرداندن در گلو باشد و آن‌جا كه فرمود : « يرجّع به ترجيعا » يعنى صدايت را با تلاوت قرآن در گلو بچرخان و آن را زيبا گردان به اعتبار اين‌كه مشبّه و مشبّه به در چرخاندن صدا و زيبايى آن با يكديگر تفاوت داشته باشند و توصيف صداى زيبا قبل از ذكر ترجيع » هيچ‌گونه منافاتى با آن ندارد زيرا لفظ « حسن » كه به‌معناى زيباست ، معناى « تحسين » زيبا ساختن را نيز دربردارد و بر زيبايى معروضش مىافزايد و ضمير در « به » آن‌گونه كه گفتيم : به همين مورد و مورد قبلى برمىگردد نه به صدا ، هرچند امكان دارد در موردى به صدا برگردد . بنابراين ، همان‌گونه كه يادآور شديم حمل اين لفظ بر استعارهء تبعى به‌جاست با اين قرينه كه نمىتوان اين حديث را شرعا حمل بر ظاهر نمود چنان‌كه از شيوهء آن‌ها پيداست بدين ترتيب ، بنا به گفتهء آنان كه اظهار مىدارند : زبان حال حاكى از فلان معناست ، امتناع شرعى جايگزين امتناع عقلى شده است . 5 - مقصود از « ترجيع » تكرار كلمات و آيات باشد كه اين خود ، موجب ترجيع و بلند كردن صدا و بازگشت مجدد بدان ، در هربار مىشود و در آيات رحمت و عذاب و آياتى از اين دست ، به تكرار ، فرمان داده شده است و خلاف ظاهر بودن ، آسيبى به معنا نمىرساند . زيرا هرگاه در چنين موردى حمل بر ظاهر ممكن نباشد ، قطعا بايد حمل بر خلاف ظاهر شود و به گفتهء فقهاء : ترجيع ، در اذان كراهت دارد مگر براى اعلان و ترجيع را به تكرار تكبير و شهادتين معنا كرده‌اند كه نزديك به مورد بحث ماست و نيز به گفتهء ارباب لغت « رجعّ الكلام » يعنى تكرار آن و « مراجعه الخطاب » ، يعنى بازگشت مجدّد به آن . و مطالبى كه از صاحب كتاب « قصص الأنبيا » نقل شد ، نيز به همين معنا آمده است . 6 - سخن امام عليه السّلام تشويق به فراوان خواندن قرآن و اشتغال به تلاوت آن در تمام